Satış var, ama kâr var mı?
Ciro artışı tek başına sağlıklı satış anlamına gelmez. Satış fiyatı, geçerli maliyetin ve işlemde oluşan indirimlerin altında kaldığında ürün hareket ediyor görünürken brüt sonuç zarar üretebilir. Özellikle maliyet değişiminin fiyat listesine geç yansıdığı dönemlerde risk büyür.
Analizde ürünün tek bir liste fiyatına değil, gerçekleşen satış hareketine bakılmalıdır. İade, kampanya, iskonto, vergi kapsamı ve maliyet tarihi aynı çerçevede değerlendirilmezse zarar listesi yanlış alarm üretir.
Nasıl tespit edilir?
Ürün bazında net satış tutarı ve ilgili maliyet aynı dönem için karşılaştırılır. Önce negatif kâr oranlı hareketler, ardından hedef kârın altında kalan ama hâlâ pozitif olan ürünler ayrılır. Satış miktarı ile zarar tutarını birlikte sıralamak, küçük oranlı fakat yüksek hacimli kayıpları yakalar.
- Gerçekleşen net satış fiyatını kullanın
- Maliyet tarihinin satış tarihiyle ilişkisini kontrol edin
- İade ve iskontoları ayrı izleyin
- Kâr oranı kadar toplam kâr kaybını da sıralayın
Manuel kontrolden sistematik analize
Excel’de satış ve maliyet tabloları birleştirilebilir; ancak ürün kodu, dönem ve fiyat değişimleri büyüdükçe güncellik kaybolur. Aynı kontrolün düzenli yapılması için hesap tanımı sabit, veri kaynağı güncel ve sonuç ürün detayına inebilir olmalıdır.
LEXT Ürün Analizi satış hızını, stok durumunu, alış fiyatı hareketini, kâr oranını ve hedef kâr farkını aynı çalışma alanında birleştirir. Hazır görünümle kâr oranı eksi ürünler ayrılabilir; sonuçlar karar desteğidir, satış fiyatı değişikliği ise ayrıca yetki ve kontrollü yazma akışı gerektirir.
Sık hatalar ve kontrol listesi
Liste fiyatını gerçekleşen fiyat sanmak, eski maliyeti kullanmak ve yüksek ciroyu yüksek kârla eşitlemek en yaygın hatalardır.
- Negatif kârlı ürünler ayrıldı mı?
- Hedef kâr altındaki ürünler ayrıca izlendi mi?
- Satış adedi ve toplam kayıp birlikte görüldü mü?
- Fiyat düzeltmesi öncesi yetki ve onay süreci var mı?